Titô Radio

Nghệ sĩ đầu tuần - Trịnh Công Sơn

Khương Sociu Thứ Tư, 24 tháng 4, 2013 , phản hồi



Trịnh Công Sơn (28 tháng 2 năm 1939 – 1 tháng 4 năm 2001), là một trong những nhạc sĩ lớn nhất của Tân nhạc Việt Nam. Trong sự nghiệp âm nhạc, ông đã sáng tác trên 600 tác phẩm, phần lớn là tình ca. Nhiều ca khúc của ông có thông điệp phản chiến trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam và do đó đã chịu sự cấm đoán, hạn chế của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Nhạc của Trịnh Công Sơn được rất nhiều ca sĩ thể hiện, nhưng thành công hơn cả là Khánh Ly. Ngoài ra, ông còn được xem là một nhà thơ, một họa sĩ dù không chuyên.

Ông sinh tại cao nguyên Lạc Giao (xã Lạc Giao-hiện nay là phường Thống Nhất, Ban Mê Thuột), tỉnh Đắk Lắk nhưng lúc nhỏ sống ở làng Minh Hương, tổng Vĩnh Tri, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế [1]. Ông lớn lên tại Huế. Lúc nhỏ ông học theo học các trường Lyceè Francais và Provindence ở Huế, sau vào Sài Gòn theo học triết học trường Tây Lyceé J.J Rousseau Sài Gòn và tốt nghiệp tú tài tại đây[1].

Ông sáng tác bài Sương đêm và Sao chiều vào năm 17 tuổi[1].. Nhưng tác phẩm đầu tiên của ông là Ướt mi, được xuất bản An Phú in năm 1959[2]. Từ đó tên tuổi của ông được nhiều người biết đến. Trong những năm sau đó, nhạc của ông được phổ biến và được nhiều ca sĩ trình diễn, đặc biệt là Khánh Ly. Vì lời lẽ trong nhiều bài hát của ông có tính chất phản chiến, nhà cầm quyền Việt Nam Cộng hòa đã cấm lưu hành vài tác phẩm của ông[3]. Ngay cả Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, vốn đối lập, cũng không tán thành việc ông gọi Chiến tranh Việt Nam là "nội chiến" trong bài Gia tài của mẹ[4], vì quan điểm của họ cho rằng đây là cuộc chiến tranh chống xâm lược và thống nhất đất nước. Tuy nhiên, nhiều bài hát của ông lại rất thịnh hành trong công chúng cho đến hôm nay. Như: Huyền thoại mẹ, nối vòng tay lớn.

Năm 1961 vì bắt buộc phải trốn lính nên ông thi và theo học ngành Tâm lý giáo dục trẻ em tại trường Sư phạm Qui Nhơn. Sau khi tốt nghiệp ông dạy tại 1 trường tiểu học ở Bảo LộcLâm Đồng[5]

Một số bài hát của Trịnh Công Sơn đã đến với công chúng Nhật Bản năm 1970 như Diễm Xưa (do Khánh Ly biểu diễn bằng cả tiếng Nhật và tiếng Việt), Ca dao MẹNgủ đi con.

Trước ngày 30 tháng 4 năm 1975, ông lên đài truyền thanh Sài Gòn hát bài Nối vòng tay lớn, bài hát nói về ước mơ hòa hợp dân tộc hai miền Nam Bắc mà ông viết từ năm 1968[6].
Theo BBC, sau khi chiến tranh kết thúc, gia đình ông di tản sang Mỹ và ông đã phải sống 4 năm trong trại cải tạo[7]. Nhưng cũng có những nguồn tin theo tác giả Bùi Đức Lạc thì Trịnh Công Sơn chỉ đi kinh tế mới vài năm chứ không hề có cải tạo[8] hay ông đi học tập 2 năm ở Cồn Tiên[6]. . Một thời gian dài sau 1975, nhạc của ông bị cấm đoán ở tại Việt Nam hay bị một ít người ngấm ngầm tẩy chay ở hải ngoại.

Những năm sau 1975, sau thời gian tập trung lao động, ông làm việc tại Hội Âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh, tạp chíSóng nhạc. Từ thập niên 1980, Trịnh Công Sơn bắt đầu sáng tác lại, và có viết một số bài có nội dung ca ngợi chế độ mới như Thành phố Mùa XuânEm ở nông trường em ra biên giớiHuyền thoại Mẹ... Sau đó nhà nước Việt Nam đã nới lỏng quản lý văn nghệ, ông lại tiếp tục đóng góp nhiều bản tình ca có giá trị.

Ông cũng là một diễn viên điện ảnh nghiệp dư, năm 1971 ông thủ vai chính trong phim Đất khổ [9] [10]. Phim hoàn tất năm 1974, nhưng chỉ được chiếu cho công chúng xem 2 lần rồi không được phép trình chiếu ở Miền Nam Việt Nam với lý do “có tính phản chiến” [11] [12]. Sau năm 1975, bộ phim không được trình chiếu tại Việt Nam[13]. Cuối cùng, một bản phim đã về tay nhà thơ Đỗ Trung Quân[14]. Bộ phim được chọn là phim Việt Nam chính trong Liên hoan phim Á Mỹ năm 1996.

Ông bị bệnh ganthận và tiểu đường. Ông mất tại Thành phố Hồ Chí Minh vì bệnh tiểu đường lúc 12h45 ngày 1 tháng 4 năm 2001 (tức ngày 8 tháng 3 năm Tân Tỵ)[15]. Từ đó hàng năm giới hâm mộ đều lấy ngày này làm ngày tưởng niệm

Suốt đời, Trịnh Công Sơn yêu nhiều nhưng không chính thức kết hôn với ai, và cũng chưa chính thức công nhận con.

Trịnh Công Sơn sáng tác được khoảng hơn 600 ca khúc[16], những tác phẩm không những mang đậm một phong cách riêng mà còn gửi gắm một triết lý. Ông từng lý giải cho cái sự sáng tác của mình: "Tôi chỉ là 1 tên hát rong đi qua miền đất này để hát lên những linh cảm của mình về những giấc mơ đời hư ảo..."[17].

 Nhạc tình


Tình yêu là đề tài lớn nhất trong các tác phẩm của Trịnh Công Sơn. Những bản tình ca chiếm đa số trong danh mục nhạc phẩm. Khả năng viết nhạc tình của họ Trịnh tưởng chừng không biết mai một theo năm tháng, theo thời đại: từ1958 với Ướt mi đã nổi tiếng cho đến thập niên 1990 vẫn có những bản tình ca thấm thía: Như một lời chia tayXin trả nợ người...


Nhạc tình của ông đa số là nhạc buồn, thường nói lên tâm trạng buồn chán, cô đơn như trong Sương đêm, Ướt mi, những khúc tình ngầm mang sầu ly biệt như Diễm xưa, Biển nhớ, hay tiếc nuối một cái gì đã qua: Tình xa, Tình sầu, Tình nhớ, Em còn nhớ hay em đã quên, Hoa vàng mấy độ... Ngoài ra còn những bài triết lý tình, mang một bóng dáng ngậm ngùi, lặng lẽ của người tình từng trải: Cỏ xót xa đưa, Gọi tên bốn mùa, Mưa hồng...

Những bài hát này có giai điệu nhẹ nhàng, dễ hát, thường được viết với tiết tấu chậm, thích hợp với điệu SlowBlueshay Boston. Phần lời được đánh giá cao nhờ đậm chất thơ, bề ngoài trông mộc mạc nhưng rất thâm trầm sâu sắc, đôi khi mang những yếu tố tượng trưngsiêu thực.

Nhạc tình của Trịnh Công Sơn rất phổ biến tại Việt Nam, nhạc sĩ Thanh Tùng từng gọi Trịnh Công Sơn là "người Việt viết tình ca hay nhất thế kỷ".

Nhạc phản chiến

Tên tuổi của Trịnh Công Sơn còn gắn liền với một loại nhạc mang tính chất chống lại chiến tranh, ca ngợi hòa bình mà người ta thường gọi là nhạc phản chiến, sau này tài tử hơn và để tránh nhầm lẫn với những ca khúc phản chiến của tác giả khác, người ta gọi là Ca khúc da vàng.

Theo Bửu Chỉ, Trịnh Công Sơn bắt đầu sáng tác dạng nhạc này vào khoảng năm 19651966. Năm 1966, ông cho ra đời tập Ca khúc Trịnh Công Sơn, trong đó có manh nha một xu hướng chính trị yếm thế. Đến năm 1967, nhạc Trịnh lên đến đỉnh cao của sự phản chiến bằng tập Ca khúc da vàngNăm sau, ông cho ra tiếp tập Kinh Việt Nam. Từ năm1970 tới 1972 ông tự ấn hành được hai tập nhạc phản chiến là Ta phải thấy mặt trời và Phụ khúc da vàng[18].

Nhạc phản chiến của họ Trịnh phần lớn viết bằng điệu Blues, cộng với lời ca chân tình thống thiết, trở nên những bài hát rất cảm động nhưng không hề yếu đuối, bỉ mị. Những bản nhạc này được ông cùng Khánh Ly đem đi hát ở nhiều nơi tại miền Nam, được nhiều người nhất là giới sinh viên nhiệt tình ủng hộ. Đây cũng là loại nhạc làm cho danh tiếng của Trịnh Công Sơn lan ra thế giới: nhờ nhạc phản chiến ông được một Đĩa Vàng (giải thưởng âm nhạc) tại Nhật và có tên trong tự điển bách khoa Encyclopédie de tous les pays du monde của Pháp[cần dẫn nguồn].

Nhạc phản chiến Trịnh Công Sơn được cho là có vai trò không nhỏ trong giai đoạn cuối của chiến tranh Việt Nam. Cũng vì loại nhạc này mà ông đã bị tẩy chay nhiều lần từ cả hai phe đối địch. Nhưng về phía Trịnh Công Sơn, không thể phủ nhận rằng ông đã trở thành một tên tuổi đặc biệt nhờ vào dòng nhạc này.

Cho đến nay, sau hơn 30 năm hòa bình, rất nhiều bài hát của ông vẫn còn bị cấm trình diễn tại Việt Nam, dù rất phổ biến (và được Khánh Ly phát hành băng nhạc) tại miền Nam trong thời chiến tranh Việt Nam (như bài Chính chúng ta phải nói hòa bìnhHát trên những xác ngườiTa đi dựng cờTa quyết phải sống)

 Nhạc khác

Ngoài các bản nhạc tình và nhạc phản chiến, Trịnh Công Sơn còn để lại những tác phẩm viết về quê hương: Chiều trên quê hương tôi, viết cho trẻ em: Em là hoa hồng nhỏ, Mẹ đi vắng, và cả những bài nhạc đỏHuyền thoại mẹ, Em ở nông trường - em ra biên giới, Nối vòng tay lớn, Ánh sáng Mạc Tư KhoaChưa mất niềm tinHuế - Sài Gòn - Hà Nội... Trong đó nổi tiếng hơn cả là các bài "Em là hoa hồng nhỏ" và "Nối vòng tay lớn" - có thể nói rằng không một thanh thiếu niên Việt Nam nào lại không biết đến hai bài hát này.

 Thơ

Có khá nhiều bài thơ (văn vần không được phổ nhạc) của ông hoặc được cho là của ông hiện đang được truyền tụng trên các diễn đàn.

 Hội họa

Cũng giống như đàn anh Văn Cao, Trịnh Công Sơn để lại khá nhiều tác phẩm hội họa, bút tích. Các tác phẩm hội họa của ông đã được triển lãm tại Nhà Hữu Nghị Tiệp Khắc - Viêt Nam, từ 14.01.1989 đến 24.01.1989 cùng với 2 họa sĩĐinh Cường và Đỗ Quang Em, triển lãm tại nhà khách Ritz, và Trang viện Con Nai Vàng, Thủ Đức, từ 15.12.1990 đến 20.01.1991 cùng với 2 họa sĩ Trịnh Cung và Đỗ Quang Em.[19]
Một số trong đó hiện còn được lưu giữ và trưng bày tại Hội Ngộ Quán.[20]

Tên tuổi gắn nhiều nhất với những bài hát nhạc Trịnh Công Sơn là Khánh Ly, Khánh Ly đã thể hiện hầu hết những ca khúc của Trịnh Công Sơn và được cho là thành công nhất. Nhưng Khánh Ly không phải người đầu tiên hát nhạc này, trước đó đã có Thanh ThúyHà Thanh giới thiệu những sáng tác đầu tay của Trịnh Công Sơn ra công chúng.

Ngoài ra, nhiều ca sĩ hát nhạc Trịnh Công Sơn, tuy ít, cũng rất thành công như Thái ThanhLệ ThuLê Uyên[cần dẫn nguồn]Lan Ngọc. Giọng nam thì có Tuấn NgọcQuang DũngTuấn Ngọc được Trịnh Công Sơn đánh giá rất cao khi hát nhạc của ông.

Ở Việt Nam sau 1975 cũng có những người hát nhạc Trịnh Công Sơn như Hồng NhungTrịnh Vĩnh Trinh theo phong cách mới và được khá nhiều khán giả đón nhận.[23][24]

Cũng nên kể đến những ca sĩ trẻ muốn dấn thân vào hát nhạc Trịnh Công Sơn bằng phong cách "mới" và "lạ", để rồi hầu hết đều nhận lấy thất bại, tiêu biểu là Thanh LamMỹ TâmĐàm Vĩnh Hưng sau khi trình bày các ca khúc đã gặp phải sự phản đối của dư luận.[25][26]

Bản thân nhạc sỹ Trịnh Công Sơn cũng đã tự mình thể hiện một số ca khúc của mình và được đánh giá là rất thành công.

Trịnh Công Sơn không có vợ, nhưng ông có những mối tình đẹp và lãng mạn với những phụ nữ nổi tiếng không những ở Việt Nam mà ở cả ngoại quốc. Mối tình đầu, thực chất chỉ là 1 tình bạn đẹp của ông là với ca sĩ Khánh Ly [27], rồi sau đó với một cô gái Nhật Bản làm luận án tiến sĩ về âm nhạc Trịnh Công Sơn[cần dẫn nguồn], Dao Ánh ([28]), mối tình thứ tư của ông là với ca sĩ Hồng Nhung, và mối tình thứ năm của ông là với VA..., khi ông mất VA là một trong số các người thân ở bên cạnh ông [29].

Sau 1975, đã có hai lần ông định lập gia đình. Lần đầu vào năm 1983, với một thiếu phụ tên là C.N.N., sinh năm 1944. Từ quận 18, Paris, bà C.N.N [30]

Những năm cuối cùng của cuộc đời, niềm say mê lớn nhất, TCS gần như dành hết cho ca sĩ Hồng Nhung mà theo ông là "Một người quá gần gũi không biết phải gọi là ai!"... Với Hồng Nhung, tâm hồn Trịnh gần như trẻ lại, khiến bước chân ông trở nên bối rối, ngập ngừng với buổi hẹn ban đầu.[31]
Ca sĩ Hồng Nhung kể lại tình cảm của cô dành cho Trịnh Công Sơn và của Trịnh dành cho cô lần đầu gặp mặt: "Lần đầu tiên đứng trước nhau, cả tôi và anh Sơn đều run. Tôi run vì quá trẻ và Sơn run vì anh quá... già!"[31]

Hoàng Anh, một người được cho là người yêu của Trịnh nói về tình yêu đối với ông: "Hiện tôi vẫn để ảnh tưởng nhớ Trịnh Công Sơn trong phòng ngủ, nhưng chồng tôi không bao giờ thắc mắc, mà luôn tôn trọng thế giới riêng của tôi"'.[32].

Tình yêu của Trịnh dành cho nhiều phụ nữ trẻ, đẹp và nổi tiếng, họ yêu ông say đắm, khi ông mất có người còn xin gia đình cho được để tang ông, nhưng ông không sống khăng khít với một phụ nữ nào [33]. Tài năng của ông luôn liên tục thăng hoa, ngoài âm nhạc ông còn đóng phim, hội họa [34]…. Nhưng ông nhìn nhận cuộc đời và giành tình cảm cho đời một cách rất giản đơn với không hề tham vọng, ông nói một cách thản nhiên về cuộc đời: Cái chết chẳng qua cũng chỉ là một sự đùa cợt sau cùng của cuộc sống.[35]

Tác phẩm
Sau đây là một số sáng tác tiêu biểu của Trịnh Công Sơn:
  1. Bay đi thầm lặng
  2. Biển nhớ
  3. Biển nghìn thu ở lại
  4. Bốn mùa thay lá
  5. Bống không là bống
  6. Bống bống ơi
  7. Biết đâu nguồn cội
  8. Bên đời hiu quạnh
  9. Ca dao mẹ
  10. Cát bụi
  11. Chiếc lá thu phai
  12. Chỉ có ta trong một đời
  13. Chiều một mình qua phố
  14. Chiều trên quê hương tôi
  15. Có những con đường
  16. Còn có bao ngày
  17. Còn mãi tìm nhau
  18. Còn thấy mặt người
  19. Còn ai với ai
  20. Còn tuổi nào cho em
  21. Con mắt còn lại
  22. Cho đời chút ơn
  23. Chờ nhìn quê hương sáng chói
  24. Cỏ xót xa đưa
  25. Chỉ có ta trong một đời
  26. Có một dòng sông đã qua đời
  27. Có một ngày như thế
  28. Cúi xuống thật gần
  29. Cũng sẽ chìm trôi
  30. Cuối cùng cho một tình yêu
  31. Cánh chim cô đơn
  32. Dấu chân địa đàng
  33. Diễm xưa
  34. Du mục
  35. Đại bác ru đêm
  36. Để gió cuốn đi
  37. Đêm thấy ta là thác đổ
  38. Đóa hoa vô thường
  39. Đoản khúc thu Hà Nội
  40. Đời cho ta thế
  41. Đời gọi em biết bao lần
  42. Đường xa vạn dặm
  43. Em còn nhớ hay em đã quên
  44. Em đi bỏ mặc con đường
  45. Em hãy ngủ đi
  46. Em là hoa hồng nhỏ
  47. Em ở nông trường, em ra biên giới
  48. Gần như niềm tuyệt vọng
  49. Gia tài của mẹ
  50. Giọt lệ thiên thu
  51. Giọt nước mắt cho quê hương
  52. Gọi tên bốn mùa
  53. Góp lá mùa xuân
  54. Hạ trắng
  55. Hành hương trên đồi cao
  56. Hát cho một người vừa nằm xuống
  57. Hát trên những xác người
  58. Hãy cứ vui như mọi ngày
  59. Hãy yêu nhau đi
  60. Hoa vàng mấy độ
  61. Hoa xuân ca
  62. Hôm nay tôi nghe
  63. Huế, Sài Gòn, Hà Nội
  64. Huyền thoại mẹ
  65. Khói trời mênh mông
  66. Lại gần với nhau
  67. Lặng lẽ nơi này
  68. Lời buồn thánh
  69. Lời mẹ ru
  70. Lời thiên thu gọi
  71. Mẹ của anh
  72. Môi hồng đào
  73. Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui
  74. Một cõi đi về
  75. Một ngày như mọi ngày
  76. Muôn trùng biển ơi
  77. Mưa hồng
  78. Này em có nhớ
  79. Nắng thủy tinh
  80. Ngày dài trên quê hương
  81. Ngụ ngôn mùa đông
  82. Ngủ đi con
  83. Người con gái Việt Nam da vàng
  84. Người về bỗng nhớ
  85. Người già em bé
  86. Nhớ mùa thu Hà Nội
  87. Như cánh vạc bay
  88. Như một hòn bi xanh
  89. Như một lời chia tay
  90. Như tiếng thở dài
  91. Nghe những tàn phai
  92. Níu tay nghìn trùng
  93. Nối vòng tay lớn
  94. Nỗi đau trong tình cờ
  95. Ngẫu nhiên
  96. Nguyệt ca
  97. Nhìn những mùa thu đi
  98. Ở trọ
  99. Phôi pha
  100. Phúc âm buồn
  101. Quỳnh hương
  102. Ra đồng giữa ngọ
  103. Rồi như đá ngây ngô
  104. Rơi lệ ru người
  105. Ru đời đã mất
  106. Ru đời đi nhé
  107. Ru em
  108. Ru em từng ngón xuân nồng
  109. Ru ta ngậm ngùi
  110. Ru tình
  111. Rừng xanh xanh mãi
  112. Rừng xưa đã khép
  113. Sóng về đâu
  114. Tạ ơn
  115. Ta thấy gì đêm nay
  116. Thành phố mùa xuân
  117. Thuở bống là người
  118. Thương một người
  119. Tiến thoái lưỡng nan
  120. Tình khúc ơ bai
  121. Tình nhớ
  122. Tình sầu
  123. Tình xa
  124. Tình xót xa vừa
  125. Tôi đang lắng nghe
  126. Tôi ơi đừng tuyệt vọng
  127. Tôi ru em ngủ
  128. Tôi sẽ đi thăm
  129. Tuổi đá buồn
  130. Tuổi đời mênh mông
  131. Tự tình khúc)
  132. Tưởng rằng đã quên
  133. Ướt mi
  134. Vẫn có em bên đời
  135. Vết lăn trầm
  136. Xa dấu mặt trời
  137. Về trong suối nguồn
  138. Xin cho tôi
  139. Xin mặt trời ngủ yên
  140. Xin trả nợ người
  141. Yêu dấu tan theo
  142. Đợi có một ngày
  143. Từng ngày qua
  144. Ngày tháng hạ






Về chúng tôi Lời trái tim muốn nói Blog Tuổi mơ...

Chúng tôi là những người khai sinh ra blog Tuổi Mơ - Lời trái tim muốn nói :). Trong cuộc sống, đôi khi chúng ta chợt nhận ra có những điều ý nghĩa hơn để mà hy vọng, đứng dậy, cố gắng vươn lên và chạm đến được trái tim của những người xung quanh ta. Hãy luôn yêu thương, bạn nhé! - On day you'll find who heals your hurt and make your heart happy :) !

0 nhận xét

♦ Khách có thể gửi nhận xét bằng cách chọn Comment Ẩn danh ( Dành cho khách ). Bạn vui lòng gõ tiếng Việt có dấu.

♦ Vui lòng không spam link quản cáo các bạn nhé :) chúc các bạn tham gia vui vẽ và gặp nhiều niềm vui tại blog này .